Kalkulator promili alkoholu we krwi

Jak działa kalkulator promili?

Kalkulator wykorzystuje uproszczoną wersję wzoru Widmarka, powszechnie stosowaną w edukacji zdrowotnej do szacowania stężenia alkoholu we krwi. Wzór uwzględnia masę wypitego czystego alkoholu, masę ciała, płeć (poprzez współczynnik dystrybucji r — u mężczyzn ok. 0,68, u kobiet ok. 0,55, ze względu na różnice w zawartości wody w organizmie) oraz czas, jaki upłynął od rozpoczęcia picia, pomniejszony o średnie tempo eliminacji alkoholu (ok. 0,15‰ na godzinę).

Progi prawne w Polsce

W polskim prawie wyróżnia się dwa progi istotne dla kierowców i innych sytuacji wymagających trzeźwości:

• 0,2–0,5‰ — "stan po użyciu alkoholu",
• powyżej 0,5‰ — "stan nietrzeźwości".

Więcej o metabolizmie alkoholu przeczytasz w artykule Jak alkohol działa na organizm?, a przykładowe wartości promili dla popularnych trunków znajdziesz w Ile promila po piwie, winie i wódce?

Wzór Widmarka — co dokładnie liczy ten kalkulator

Podstawą obliczeń jest równanie opracowane w latach dwudziestych XX wieku przez szwedzkiego chemika Erika Widmarka i do dziś stosowane w toksykologii sądowej:

C = A ÷ (m × r) − β × t

gdzie C to stężenie alkoholu we krwi w promilach, A — masa czystego etanolu w gramach, m — masa ciała w kilogramach, r — współczynnik dystrybucji (około 0,68 dla mężczyzn i 0,55 dla kobiet), β — tempo eliminacji, przyjmowane zwykle jako 0,15‰ na godzinę, a t — czas od wypicia.

Sam współczynnik r odpowiada za jedną z najważniejszych różnic indywidualnych. Alkohol rozpuszcza się w wodzie, a nie w tłuszczu, więc rozkłada się w tej części masy ciała, która jest uwodniona. Organizm kobiety zawiera przeciętnie mniejszy odsetek wody, dlatego przy tej samej masie ciała i tej samej dawce stężenie wychodzi wyższe.

Czego wzór nie uwzględnia

Widmark opisuje sytuację uproszczoną: cały alkohol jest już wchłonięty, a eliminacja przebiega równomiernie. Rzeczywistość jest bardziej złożona, co warto mieć na uwadze przy odczytywaniu wyniku.

• Faza wchłaniania. Alkohol nie pojawia się we krwi natychmiast — szczyt przypada zwykle 30–90 minut po wypiciu. Wynik obliczony zaraz po ostatnim kieliszku będzie niższy od tego, który wystąpi kilkadziesiąt minut później.
• Zawartość żołądka. Posiłek zjedzony przed alkoholem potrafi obniżyć szczytowe stężenie nawet o kilkadziesiąt procent, rozkładając wchłanianie w czasie. Wzór nie zawiera zmiennej opisującej ten efekt.
• Indywidualne tempo eliminacji. Przyjęte 0,15‰/h to średnia. Realnie mieści się między 0,10 a 0,20‰/h i zależy od masy wątroby, płci, regularności picia oraz stanu zdrowia.
• Skład ciała. Przy tej samej wadze osoba o większej masie mięśniowej ma więcej wody w organizmie, a więc niższe stężenie po identycznej dawce.
• Leki i choroby. Schorzenia wątroby oraz część leków istotnie zmieniają metabolizm etanolu.

Suma tych czynników sprawia, że rozbieżność między wyliczeniem a rzeczywistym pomiarem potrafi sięgać kilkudziesięciu procent — i to w obie strony.

Jak odczytywać wynik rozsądnie

Najbezpieczniejsze podejście to traktowanie wyniku jako dolnej granicy możliwego stężenia, a nie jako wartości rzeczywistej. Powód jest praktyczny: typowe błędy w szacowaniu — zaniżona objętość drinka, pominięta faza wchłaniania, założone zbyt szybkie tempo eliminacji — niemal zawsze działają w tę samą stronę, czyli zaniżają wynik.

Jeżeli obliczenie wskazuje wartość bliską progowi 0,2‰ lub 0,5‰, nie jest to informacja, że można prowadzić. To informacja, że margines błędu przekracza odległość od progu. W takiej sytuacji jedyną wiarygodną odpowiedzią jest atestowany alkomat, a najprostszą — rezygnacja z jazdy.

Więcej o samym metabolizmie znajdziesz w artykule Jak alkohol działa na organizm, a przykładowe wartości dla popularnych trunków w tekście Ile promila po piwie, winie i wódce.

Najczęstsze pytania