Najkrócej, jak się da: kalkulatory w tym serwisie szacują, a nie mierzą. Wynik nie może być podstawą decyzji o prowadzeniu pojazdu — również wtedy, gdy pokazuje 0,00‰.

Czym te kalkulatory są, a czym nie są

Kalkulator alkoholu to model matematyczny. Dostaje kilka liczb — masę ciała, płeć, objętość i moc wypitych napojów, czas — i przelicza je według wzoru opracowanego na podstawie badań populacyjnych. Model nie wie o użytkowniku niczego poza tym, co zostało wpisane w formularz.

Nie jest to urządzenie pomiarowe. Alkomat mierzy stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu, a badanie krwi — bezpośrednio we krwi. Kalkulator nie mierzy niczego: przewiduje, jaki wynik statystycznie przeciętna osoba o podanych parametrach mogłaby uzyskać. Między jedną a drugą sytuacją leży różnica jakościowa, a nie kwestia dokładności o kilka procent.

Jak powstaje wynik

Kalkulator promili korzysta z równania Widmarka w postaci C = A ÷ (m × r) − β × t, gdzie A to masa czystego etanolu w gramach, m — masa ciała, r — współczynnik dystrybucji, β — tempo eliminacji, t — czas od rozpoczęcia picia. Przyjmujemy uśrednione wartości: r ≈ 0,68 dla mężczyzn i 0,55 dla kobiet, β = 0,15‰ na godzinę. Pozostałe narzędzia korzystają z prostszych przeliczeń: porcja standardowa to 10 g czystego etanolu, energetyczność alkoholu — 7 kcal na gram.

Wszystkie te liczby są średnimi. Ich sens polega na tym, że opisują populację, a nie konkretną osobę.

Czego wzór nie obejmuje

  • Fazy wchłaniania. Alkohol osiąga szczytowe stężenie zwykle 30–90 minut po wypiciu. Obliczenie wykonane zaraz po ostatnim kieliszku pokazuje mniej, niż wyjdzie za pół godziny.
  • Posiłku. Jedzenie w żołądku spowalnia wchłanianie i obniża szczyt — wzór nie ma zmiennej, która to opisuje.
  • Indywidualnego tempa eliminacji. Przyjęte 0,15‰/h to średnia; realny zakres to mniej więcej 0,10–0,20‰/h. Przy tej samej dawce różnica sięga wielu godzin.
  • Składu ciała. Przy identycznej masie ciała osoba o większym udziale tkanki mięśniowej ma więcej wody w organizmie i niższe stężenie po tej samej dawce.
  • Leków, chorób i genetyki. Schorzenia wątroby, część leków oraz warianty enzymów metabolizujących etanol zmieniają przebieg w sposób, którego model nie przewidzi.
  • Błędu w danych wejściowych. „Lampka wina” nalana w domu bywa dwa razy większa od 150 ml przyjętych w kalkulatorze.

Rozbieżność między wyliczeniem a rzeczywistym pomiarem potrafi sięgać kilkudziesięciu procent — i to w obie strony.

Dlaczego wynik nie może decydować o jeździe

Wymienione wyżej błędy nie znoszą się nawzajem. Większość z nich działa w tę samą stronę: niedoszacowana objętość drinka, pominięta faza wchłaniania, zbyt szybkie założone tempo eliminacji — każdy z nich zaniża wynik. Dlatego jedyny rozsądny sposób odczytania liczby na ekranie to potraktowanie jej jako dolnej granicy: najwcześniejszego możliwego momentu, a nie momentu gwarantowanego.

Gdy wyliczenie wypada blisko progu 0,2‰ lub 0,5‰, nie znaczy to, że można prowadzić. Znaczy, że margines błędu jest większy niż odległość od progu.

Do tego dochodzi rzecz od promili niezależna: zdolność prowadzenia pojazdu pogarsza się wcześniej, niż wskazują progi prawne. Czas reakcji, ocena odległości i podzielność uwagi słabną poniżej 0,2‰, a zmęczenie po nieprzespanej nocy dokłada się do tego niezależnie od stężenia alkoholu.

Szacowanie a pomiar

Wiążący wynik daje wyłącznie alkomat z ważną legalizacją albo badanie krwi. Alkomaty domowe, zwłaszcza tanie modele półprzewodnikowe, bywają rozkalibrowane i wskazują wartości odbiegające od rzeczywistych — również w dół. Urządzenia używane przez policję to alkomaty elektrochemiczne lub spektrofotometryczne, podlegające okresowej legalizacji.

Jeżeli decyzja o prowadzeniu ma zależeć od liczby, to ta liczba musi pochodzić z pomiaru, a nie z tej strony.

Zastrzeżenia dotyczące treści medycznych

Artykuły o działaniu alkoholu na organizm opisują mechanizmy ogólne, opierając się na publicznie dostępnych materiałach instytucji zdrowia publicznego. Nie są poradą medyczną, nie odnoszą się do sytuacji konkretnej osoby i nie zastępują kontaktu z lekarzem lub farmaceutą — dotyczy to zwłaszcza pytań o łączenie alkoholu z lekami, o chorobach współistniejących i o objawach wymagających pomocy.

W sytuacji zagrożenia życia — utrata przytomności, zaburzenia oddychania, podejrzenie zatrucia alkoholem lub metanolem — należy dzwonić pod 112.

Zastrzeżenia dotyczące treści prawnych

Progi 0,2‰ i 0,5‰ oraz odwołania do przepisów opisujemy wyłącznie informacyjnie, w stanie prawnym obowiązującym w Polsce. Nie jest to porada prawna, nie odnosi się do indywidualnych spraw i nie przewiduje rozstrzygnięć w postępowaniu. Przepisy bywają nowelizowane — w sprawach mających znaczenie prawne należy sprawdzić aktualne brzmienie ustawy lub skorzystać z pomocy prawnika.

Dane liczbowe i statystyki

Zestawienia na stronie Statystyki pochodzą z opracowań instytucji publicznych i organizacji zdrowotnych. Różne źródła stosują odmienne metodologie i okresy sprawozdawcze, dlatego dane podajemy jako orientacyjne i uśrednione, a nie jako wartości precyzyjne. Przy danych, które tego wymagają, wskazujemy instytucję źródłową.

Odnośniki zewnętrzne

Serwis odsyła do stron instytucji publicznych i organizacji pomocowych. Nie odpowiadamy za treść stron zewnętrznych ani za ich późniejsze zmiany. Odnośniki nie są formą współpracy handlowej ani rekomendacji komercyjnej.

Zgłaszanie błędów

Jeżeli którykolwiek kalkulator zwraca wynik, który wygląda na nieprawidłowy, albo w artykule znalazła się informacja nieaktualna lub nieścisła — napisz przez formularz kontaktowy. Zgłoszenia dotyczące poprawności obliczeń sprawdzamy w pierwszej kolejności. Zasady korzystania z serwisu opisuje regulamin.